Dlaczego to ważny temat?
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to jedna z najczęstszych chorób dermatologicznych, z którą pacjenci zgłaszają się do lekarza rodzinnego. Schorzenie może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych, a jego przewlekły charakter znacząco wpływa na jakość życia – powoduje uporczywy świąd, problemy ze snem, a czasem również obniżenie pewności siebie.
„W codziennej praktyce w Arca Medica spotykamy wielu pacjentów, którzy przychodzą do lekarza rodzinnego z powodu zmian skórnych i uporczywego swędzenia. Atopowe zapalenie skóry to naprawdę częsty problem i warto wiedzieć, kiedy udać się po pomoc” – podkreśla lek. med. Magdalena Kostka, lekarz rodzinny Arca Medica.
Czym jest atopowe zapalenie skóry?
AZS to przewlekła, zapalna choroba skóry, która charakteryzuje się nawracającymi okresami zaostrzeń i remisji. Objawia się głównie suchą, swędzącą i podrażnioną skórą. Choroba wiąże się z nieprawidłową funkcją bariery skórnej – skóra chorych na AZS traci wilgoć i staje się bardziej przepuszczalna dla alergenów i drażniących czynników ze środowiska.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Dokładna przyczyna AZS nie jest w pełni poznana, ale wiadomo, że istotną rolę odgrywają:
- Predyspozycje genetyczne – jeśli jedno z rodziców choruje na AZS, astmę czy katar sienny, ryzyko wystąpienia u dziecka rośnie.
- Zaburzenia bariery skórnej – m.in. mutacje w genie filagryny, odpowiedzialnym za utrzymanie nawilżenia skóry.
- Czynniki środowiskowe – alergeny, zanieczyszczenie powietrza, dym papierosowy, stres.
- Inne choroby atopowe – pacjenci z AZS często mają skłonność do astmy czy alergii pokarmowych.
Objawy atopowego zapalenia skóry
AZS przebiega różnie u poszczególnych osób, ale najczęstsze objawy to:
- uporczywy świąd skóry, nasilający się w nocy,
- sucha, łuszcząca się i zaczerwieniona skóra,
- zmiany zapalne w typowych lokalizacjach (u niemowląt – policzki i owłosiona skóra głowy, u dzieci – zgięcia łokciowe i kolanowe, u dorosłych – twarz, szyja, dłonie),
- okresy poprawy i nawrotów.
U niektórych pacjentów pojawiają się też pęknięcia skóry, nadkażenia bakteryjne czy wyciek z sączących się zmian.
Kiedy udać się do lekarza rodzinnego?
Do lekarza rodzinnego warto zgłosić się, gdy:
- zmiany skórne są uciążliwe i nie ustępują po domowej pielęgnacji,
- świąd zakłóca sen i codzienne funkcjonowanie,
- skóra jest bolesna, pęka lub pojawiają się oznaki infekcji (ropa, strupy, gorączka),
- konieczna jest recepta na leki łagodzące stan zapalny.
„Rola lekarza rodzinnego w leczeniu AZS jest bardzo ważna. To my najczęściej jako pierwsi oceniamy objawy, wdrażamy leczenie miejscowe i kierujemy pacjenta do dermatologa, jeśli wymaga bardziej specjalistycznej terapii” – wyjaśnia lek. med. Magdalena Kostka.
Leczenie i codzienna pielęgnacja
Podstawą leczenia AZS jest regularna pielęgnacja skóry i unikanie czynników nasilających objawy. Najważniejsze zalecenia to:
- Stosowanie emolientów – preparatów natłuszczających i nawilżających, które odbudowują barierę ochronną skóry. Należy je nakładać kilka razy dziennie, także wtedy, gdy nie ma widocznych zmian.
- Unikanie drażniących czynników – takich jak mydła, detergenty, perfumy czy syntetyczna odzież.
- Leczenie farmakologiczne – w okresach zaostrzeń lekarz może przepisać maści sterydowe lub inhibitory kalcyneuryny.
- Kontrola infekcji – w przypadku nadkażeń konieczne może być włączenie antybiotyków.
- Środki łagodzące świąd – czasem stosuje się leki przeciwhistaminowe.
Życie z AZS – praktyczne wskazówki
- Kąp się w letniej, a nie gorącej wodzie, unikając długich kąpieli.
- Po kąpieli delikatnie osuszaj skórę ręcznikiem, bez pocierania.
- Natychmiast po umyciu nakładaj emolienty, aby „zamknąć” wilgoć w skórze.
- Ubieraj się w przewiewne, bawełniane ubrania.
- Staraj się redukować stres, który może nasilać objawy.
Podsumowanie
Atopowe zapalenie skóry to choroba przewlekła, która wymaga systematycznej pielęgnacji i wsparcia medycznego. Lekarz rodzinny odgrywa kluczową rolę w rozpoznawaniu AZS, leczeniu objawów i edukacji pacjentów.
„W Arca Medica staramy się pomagać pacjentom nie tylko poprzez leczenie, ale też poprzez edukację i wsparcie w codziennym radzeniu sobie z chorobą. AZS to schorzenie, z którym można żyć komfortowo – trzeba tylko znać odpowiednie zasady pielęgnacji i nie bać się sięgać po pomoc lekarza” – podsumowuje lek. med. Magdalena Kostka.
👉 Jeśli zmagasz się z uporczywym świądem, suchą skórą czy nawracającymi zmianami, umów się na wizytę w Arca Medica. Nasi lekarze rodzinni pomogą Ci złagodzić objawy AZS i poprawić komfort życia.
Źródła:
- British Association of Dermatologists (BAD). Atopic Eczema – August 2025.
- Primary Care Dermatology Society (PCDS). Atopic Eczema – January 2024.
